De verkeersvergelijking van Fisher
en het beleid van de ECB
en het beleid van de ECB
Click here to edit subtitle
1. Wie was Irving Fisher?
In module een van jullie economie-boek werd het belangrijkste onderwerp van de economische wetenschap uitgelegd: het schaarsteprobleem. Mensen willen meer consumeren dan er geproduceerd kan worden met de beschikbare middelen.
Zo'n 300 jaar geleden ontstonden de eerste economische denkbeelden over dit schaarsteprobleem en verschillende stromingen volgden.
Je kan het je bijna niet voorstellen, maar over de modellen en theorieën die in jullie examenprogramma staan, is jaren nagedacht. Modellen zijn ontwikkeld en in de loop der jaren bijgesteld.
Als je wilt weten welke andere belangrijke economen en stromingen invloed op de economische geschiedenis hebben gehad, kan je op de foto onder aan dit deel klikken.
Een macro-economische vraag die economen probeerden te beantwoorden was: "Wat bepaalt het algemeen prijsniveau?" Een van de economen die hier een antwoord op wist te vinden is Irving Fisher, bekend van de verkeersvergelijking van Fisher. Hij kan gezien worden als de eerste monetarist.
Irving Fisher werd in 1867 in de staat New York geboren als zoon van een leraar die tevens dominee was. Zijn vader vond het belangrijk dat Irving een nuttig lid van de samenleving zou worden. Hij ging studeren op de Yale-universiteit en was hier de eerste student die doctor in de economische wetenschap werd! Fisher was bedreven in de wiskunde, maar dacht dat de economische wetenschap hem meer voldoening zou brengen, mede door zijn sociale belangstelling.
Zijn proefschrift dat in 1892 werd uitgegeven bevatte een uiteenzetting van zijn theorie over het algemeen evenwicht. Terwijl hij dit schreef was er in Europa al een econoom die een soortgelijk evenwicht had beschreven. Toch was Fishers bijdrage belangrijk voor de economie.
vraag 1: Wat was de titel van het proefschrift van Fisher?
vraag 2: Welke (beroemde) econoom was in die tijd ook het algemeen evenwicht aan het onderzoeken?
Fisher was vanaf 1890 verbonden aan Yale, eerst als tutor en vanaf 1898 als hoogleraar politieke economie. Ook was hij actief in een groot aantal wetenschappelijke genootschappen, instituten en welzijnsorganisaties. Wiskundige modellen om economische grootheden te onderzoeken waren volgens hem noodzakelijk, hij was een voorstander van econometrie en was één van de oprichters van de Econometric Society.
vraag 3: Was is econometrie?Rond zijn dertigste levensjaar leek hij het helemaal gemaakt te hebben: benoemd tot hoogleraar, algemeen als briljant beschouwd, gelukkig getrouwd en gezond. Maar hij ontving het bericht dat hij tuberculose had, in die tijd een dodelijke ziekte. Fisher overleefde deze ziekte op wilskracht en bleef zijn verdere leven erg op zijn gezondheid letten (werd o.a. vegetarisch).
Toen hij 43 jaar was, ontwikkelde hij een bepaald kaartenbaksysteem met zichtbare index voor administratieve doeleinden. Hij vroeg patent aan en verkocht dat in 1925 aan het latere Remington Rand waardoor hij een vermogend man werd. Door gelukkige beleggingen was hij al snel multimiljonair maar door de beurskrach van 1929 verdampte zijn vermogen. Hij was er echter vast van overtuigd dat de beurs wel weer zou aantrekken, leende veel geld dat hij weer even snel verloor. Fisher heeft de rest van zijn leven last gehad van schulden die hij onmogelijk kon aflossen.
Een belangrijke bijdrage aan de economie is de kwantiteitstheorie geweest die hij in 1911 publiceerde in The Purchasing Power of Money. Daarin vroeg hij zich af welke factoren de koopkracht van het geld of – omgekeerd – het prijspeil bepaalden. De relatie tussen geldhoeveelheid en inflatie was al langer bekend (sinds de zestiende eeuw) en ook het fenomeen ‘omloopsnelheid' was al ontdekt, maar Fisher was de eerste die een en ander systematisch opschreef in de nu zo bekende verkeersvergelijking. Hier gaan we in deel 2 verder op in.
Maar aan Fisher is ook een bepaald
samengesteld indexcijfer te danken, het Fisherprijsindexcijfer. Tevens
bedacht hij het onderscheid tussen stroom- en voorraadgrootheden. Naar eigen zeggen kwam hij hierop tijdens een
bergwandeling in de Zwitserse Alpen, toen hij een waterval in een meer
zag plonsen.
vraag 5: Welke formule moeten jullie gebruiken om de reële rente te berekenen?
